Behang-en-papierrestauratie


 

 

 

 

 

 

 

 



De restauratie   Het rode behang      De deur- en schouwstukken

De toestand voor restauratie

Het blauwe ensemble omvat drie grote en twee smallere panelen. Op het eerste gezicht leek het behang in een goede, althans betere staat te verkeren dan het rode.

Deels was het ook zo vanwege de veel betere bewaaromstandigheden in dit appartement, doch na een grondiger controle bleek algauw dat die niet altijd zo ideaal zijn geweest.

Behalve het oppervlakkige vuil was de kleur nog zeer fris in vergelijking met het rode behang. Toch kon men ook hier grote vervormingen vaststellen en kon men zien dat het behang op veel plaatsen de steunende dragers had losgelaten.

Ook hier waren scheuren vast te stellen en waren eveneens fragmenten verloren gegaan.

Demontage en transport

In tegenstelling tot het rode behang, werden de blauwe behangselpanelen in hun geheel van de muur verwijderd. 

De panelen hadden een totale hoogte van 3,5 m en de behangselbanen onderling waren niet mooi recht tegen elkaar gekleefd. De voorstellingen zijn als het ware zijdelings in elkaar geschoven zodat de takken en de bodempartijen bij elkaar aansloten. 

Daarvoor werden de banen soms versmald. In het centrale gedeelte is de middennaad zelfs zeer grillig versneden. Het was bijgevolg niet evident om de behangselbanen te scheiden.

Bij het centrale paneel was onderaan rechts een grote beschadiging waar te nemen, een soort stervormige scheur met middenin een uitstulping.

Aanvankelijk dachten we dat die uitstulping veroorzaakt werd door steenpuin van de achterliggende muur. Tot onze grote verrassing  kwamen bij het losmaken van het behangsel geen puin maar een soort borstel, een stuk witte paraffine, twee klompen was, twee koperen ringen en een touw te voorschijn.

Hoe die attributen daar zijn verzeild geraakt, konden we pas vermoeden toen het gehele behang van de muur afgenomen was. Bovenaan in de muur zat een klein venster dat naderhand werd afgeschermd. Vermoedelijk om te vermijden dat nog meer zaken achter het behang zouden verdwijnen!

Bij het verder verwijderen werd eveneens zichtbaar dat de panelen met Chinees papier over de oorspronkelijke lambrisering, die hier ongeveer 60 cm hoog is, waren aangebracht.

Wat we ook ontdekten waren opschriften van de behangers. We weten niet of het nu de behangers van dit Chinees ensemble geweest zijn, ofwel van de voorgaande wandbespanning in textiel.

In ieder geval staat op de ene muur: “Fait par B. Huygelen, Tapisseur Puers 1877” en op de volgende muur: “Suitte par Joseph Huygelen, Tapisseur à Puers. 1877”. Er werd ook een vermelding gevonden van het behangen: “Cette pièce a eté retapissié en 1877” en verder nog een soort gebed voor het goede verloop van de werkzaamheden: “Priez pour le repos éternel de ceux qui ont …..à le travail et de ceux qui l’ont fait”. Deze opschriften zijn alleszins een terminus post quem: het Chinese behang is hier ten vroegste pas in 1877 geplaatst. Achter een van de bijbehorende deurstukken (cat. nr. 3) zat een brief verstopt, gedateerd in hetzelfde jaar.

Na de demontage van de sierlijsten werden de eigenlijke behangsels van hun lattenconstructie losgemaakt. Tijdens deze ingreep werd de zeer kwetsbare voorzijde beschermd door een folie. Het behang werd vervolgens ruim opgerold rond een buis, de drie grote panelen ieder op een afzonderlijke rol en de twee kleinere samen. Gelijktijdig met het oprollen werd de rugzijde ontdaan van het meeste stof en vuil.

Om extra schade door druk en bruuske beweging gedurende het transport te vermijden, werden de rollen in een stabiel ophangsysteem gemonteerd.

Restauratie

Voorbereiding

In het atelier werden de rollen van hun bescherming ontdaan. De behangsels werden ontrold en in afwachting van de restauratie terug afzonderlijk los over hun rollen gehangen op een speciaal daartoe geconstrueerde standaard.

Behandeling

De reiniging van de voorzijde diende zeer omzichtig te gebeuren omdat de blauwe kleur zeer droog en kwetsbaar was. In tegenstelling tot het rode behang was de oppervlakte hier niet bedekt met schimmelsporen, maar had de blauwe kleurstof weinig of geen hechting meer met zijn drager. Bij de minste aanraking was er verlies van kleur.

De oppervlaktereiniging beperkte zich aldus tot het voorzichtig afborstelen van de meest bestofte zones met een zachte kwast. Nog meer dan bij het rode behang, was het hier noodzakelijk om de pigmentlaag voldoende te fixeren. Dit diende enkele keren na elkaar te gebeuren.

Voor de verdere behandeling werd beslist om de behangselbanen niet van elkaar te scheiden. Het grondpapier en de volgende dunnere steunpapieren werden wel verwijderd.

De middennaad werd extra verstevigd en verder werd een gelijkaardige behandeling als bij het rode ensemble doorgevoerd.

Ook hier werd het behangsel terug voorzien van evenveel steundragers als het oorspronkelijk had en dit door middel van Japans Kozopapier.

Montage en terugplaatsen

In tegenstelling tot het rode behang, werd het blauwe niet op de Japanse ramen gemonteerd.

Er zou normaal gezien op de klassieke manier herbehangen worden, mocht de restauratie van de ruimte ook een feit zijn geweest. Helaas kunnen de behangsels nog niet terug geplaatst worden en moest naar een oplossing voor voorlopige stockage gezocht worden.

Aanvankelijk werden de panelen aan afzonderlijke ‘kapstokken’ tegen het plafond opgehangen, doch na verloop van tijd begonnen zich vervormingen voor te doen. Uiteindelijk werd beslist om de behangsels te monteren op spieramen en ze zo verticaal te stockeren.

Op deze manier zullen ze later naar hun thuishaven worden getransporteerd om aldaar tegen hun muur herbevestigd te worden.

Voor de smallere stukken aan weerszijden van het venster zijn geen spieramen voorzien. Wanneer de behangselbanen opnieuw ter plaatse zullen bevestigd worden, worden de originele tengellatten hergebruikt.

© Rosemie Cheroutre, Chebie Productions bvba, E. Gevaertdreef 10A, 9830 Sint-Martens-Latem


© 2001-2002  De Notelaer  Notelaerdreef 2  2880 Bornem (Hingene) -Telefoon/Fax +32 (0)3 889 69 20 E-mail info@notelaer.be